ภูมิปัญญาไทย เป็นองค์ความรู้สำคัญและทรงคุณค่า ที่ได้รับการสืบทอดต่อกันมา รุ่น แล้ว รุ่น เล่า่ และเพื่อรักษาภูมิปัญญาอันหลากหลายของชุมชนต่า่งๆ ในประเทศไทย
ไม่ให้สูญสลายไป เนคเทคได้นำเทคโนโลยียุคใหม่เข้ามาช่วยในการสร้างและจัดเก็บ ภูมิปัญญาท้องถิ่นที่ผู้เชี่ยวชาญ ผู้ทรงคุณวุฒิ รวมทั้งประชาชนทั่วไป สามารถ ร่วมสร้างข้อมูลของชุมชนผ่านการใช้เครือข่ายสังคม (Social Networking)

เนื่องจาก กระบวนการจัดเก็บภูมิปัญญาต่างๆ ต้องอาศัยข้อมูลที่มีความครอบคลุม (Coverage) สูง การให้ชุมชนที่มีองค์ความร้ด้า้้นนั้น ๆ สร้างเนื้อหาสาระได้ด้วยตนเอง มีการแลกเปลี่ยนความรู้ของคนในชุมชน รวมทั้งแก้ไขความถูกต้องของข้อมูล ผ่านเครือข่ายสังคม จะช่วยให้ประเทศสามารถเก็บรวบรวบองค์ความรู้ในด้านต่างๆ อันทรงคุณค่า่ มาพัฒนาเป็นฐานข้อมูลภูมิปัญญาท้องถิ่นที่สามารถถ่า่ยทอดสืบสาน และเข้าถึงผ่านโลกดิจิทัลได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ที่ผ่านมา เนคเทคได้ร่วมมือกับมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา พัฒนา ฐานข้อมูลลายทอผ้าพื้นถิ่นภาคเหนือผ่านการทำงานร่วมแบบชุมชนออนไลน์ ภายใต้โครงการ Digitized Lanna โดยทำการศึกษาและเก็บรวบรวมลวดลาย การทอผ้าโบราณจากภูมิปัญญาพื้นบ้านล้านนา และพัฒนาฐานข้อมูลเฉพาะทาง เพื่อเก็บไฟล์ต้นแบบพร้อมทั้งรายละเอียดของลวดลาย เช่น ชื่อของตัวลาย ประวัติ ความหมาย ต้นกำเนิด และลักษณะการใช้งาน ดังรูปที่ 1


local01

ที่มา : http://www.digitized-lanna.com
รูปที่ 1 การพัฒนาฐานข้อมูลลายทอผ้าพื้นถิ่นภาคเหนือภายใต้โครงการ Digitized Lanna




ฐานข้อมูลดังกล่าว จะเป็นแหล่งรวบรวมข้อมูลลายทอผ้าโบราณที่นักออกแบบ และผู้สนใจสามารถศึกษาแนวทางการออกแบบลายทอผ้าของคนล้านนา รวมถึง นำต้นแบบลวดลาย และเรื่องราวของลวดลายมาประยุกต์ใช้ในงานออกแบบ ร่วมสมัย เพื่อนำไปสู่การพัฒนาผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่าเพิ่มและคงความเป็นเอกลักษณ์ ทางวัฒนธรรมของชาติไทย

ปัจจุบัน ฐานข้อมูลลายทอผ้าสามารถ เก็บรวบรวมภาพลายผ้าและข้อมูล รายละเอียดของลายผ้าแต่ละชนิดได้ถึง 100 แบบ ใน 3 ประเภทลวดลายหลัก ประกอบด้วย ลวดลายผ้าไหมยกดอกลำพูน ลวดลายผา้ ทอไทล้อื และลวดลายผา้ ทอไทยวน โดยจะมกี ารเกบ็ รวบรวมลวดลายเพ่มิ เตมิ อาทิ ลวดลายผ้าตีนจกแม่แจ่ม ลวดลาย ผ้าตีนจกเมืองน่าน ลวดลายผ้าทอไท
เขิน และลวดลายผ้าทอสุโขทัย เป็นต้น

ขณะเดียวกัน ความร่วมมือดังกล่าวยังรวมถึงการพัฒนาโปรแกรมออกแบบลวดลาย ทอผ้า โดยโปรแกรมสามารถออกแบบลายทอ เลือกเส้นด้าย พิมพ์ชุดคำสั่งสำหรับ งานทอด้วยกี่ทอมือ ไปจนถึงการจำลองภาพเสมือนจริงของผืนผ้าแบบเต็มผืน ขณะเดียวกันยังสามารถส่งออกงานในลักษณะพื้นผิวสำหรับงานออกแบบสามมิติ และนำภาพลายผ้าที่เก็บรวบรวมไว้มาแปลงเป็นลายทอสำหรับการทอต่อไป โดยโปรแกรมนี้จะช่วยในการต่อยอดการออกแบบลวดลายใหม่ เพื่อพัฒนาเป็น ผลิตภัณฑ์ผ้าทอไทยที่มีมูลค่าเพิ่มทางปัญญา

ภูมิปัญญาทางด้านสมุนไพรไทยเป็นองค์ความรู้สำคัญอีกด้าน ที่ได้มีนำแนวทาง การร่วมทำงานของชุมชนบนเครือข่ายออนไลน์มาใช้เพื่อเก็บรวบรวมข้อมูล พืชสมุนไพรไทยที่มีอยู่ในประเทศทั้งหมด การดำเนินงานดังกล่าว เนคเทค ได้ร่วมมือกับมหาวิทยาลัยศิลปากรและมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ในการสร้าง ฐานข้อมูลภูมิปัญญาสมุนไพรไทยโดยใช้วิธีการรวบรวมขอ้ มลู แบบใหมจ่ากเคร่อื งมือ รวบรวมขอ้ มลู ท่เี รยี กวา่ Knowledge Unifying Initiator (KUI) ผา่ นการจดั ต้งั เว็บไซต์ KuiHerb ที่มีเครื่องมือช่วยให้ชุมชนที่เป็นสมาชิกสามารถนำเสนอและแบ่งปันข้อมูล ความรู้เรื่องพืชสมุนไพร

ทั้งนี้ ระบบมีการออกแบบให้สามารถกำหนดระดับความเชื่อมั่น ของข้อมูล โดยข้อมูลที่สมาชิกในชุมชนนำเสนอผ่านระบบ KUI จะนำมาวิเคราะห์ เรียบเรียง และตรวจสอบโดยผู้เชี่ยวชาญ
เพื่อนำไปพัฒนาเป็นฐานข้อมูลที่ผู้ใช้สามารถสืบค้นข้อมูลสมุนไพร ทั้งในลักษณะการสืบค้นแบบทั่วไป หรือแบบจำแนกสมุนไพร ด้วยชื่อหรือกลุ่มอาการ โดยข้อมูลที่ได้จะรวมถึงสรรพคุณ วิธีการ
ใช้สมุนไพรจากหลายท้องถิ่น วิธีการปรุงยา และตำรับยา เป็นต้น

ปัจจุบัน ฐานข้อมูลพืชสมุนไพรมีมากกว่า 800 ชนิด การมีฐานข้อมูลดังกล่าวจะช่วยสนับสนุนให้เกิดการพัฒนายาจาก ภูมิปัญญาชาวบ้าน ซึ่งจะนำไปสู่การศึกษาทางเภสัชวิทยาเพื่อ
พัฒนาเป็นยาแผนปัจจุบันต่อไป

นอกจากนี้ เนคเนคยังได้ร่วมมือกับห้องวิจัยภาษาศาสตร์เชิงคำนวณ (Thai Computational Linguistics Laboratory) สถาบันเทคโนโลยีสารสนเทศและ การสื่อสารแห่งชาติ ประเทศญี่ปุ่น (National Institute of Information and Communications Technology: NICT) กระทรวงวัฒนธรรม และกองบัญชาการ ตำรวจตระเวนชายแดน จัดทำเว็บไซต์ชุมชน (XPLog.org) ดังรูปที่ 2 เพื่อเป็น เครือข่ายสังคมแห่งใหม่ ที่ให้ประชาชนทั่วไปสามารถสร้างและเผยแพร่ข้อมูลภาพ และวิดีโอที่บอกเล่าเรื่องราวของภูมิปัญญาท้องถิ่น ประเพณีและวัฒนธรรมในสังคม โดยสมาชิกสามารถอัปโหลดรูปภาพหรือวิดีโอตามหมวดหมู่ที่ต้องการ พร้อมทั้ง ใส่รายละเอียดสำคัญเพื่ออธิบายเรื่องราวสั้นๆ ข้อมูลภาพและวิดีโอต่างๆ เหล่านี้ จะเป็นข้อมูลพื้นฐานสำคัญที่สามารถพัฒนาเป็นฐานข้อมูลภูมิปัญญาของประเทศต่อไป


local02

รูปที่ 2 เว็บไซต์ชุมชน (XPLog.org)เครือข่ายสังคมแห่งใหม่ที่ให้ประชาชนทั่วไป
สามารถสร้างและเผยแพร่ข้อมูลภาพและวิดีโอที่บอกเล่าเรื่องราวของภูมิปัญญาท้องถิ่น

นอกเหนือจากขั้นตอนการรวบรวมข้อมูลผ่านเครือข่ายสังคม ภายใต้โครงสร้าง การพัฒนาระบบฐานข้อมูลภูมิปัญญา ยังรวมถึงการพัฒนามาตรฐานการเก็บข้อมูล และการแลกเปลี่ยนข้อมูลเพื่อนำไปสู่การสืบค้นอย่างมีประสิทธิภาพ การพัฒนาเครื่องมือในการวิเคราะห์ที่ช่วยในการต่อยอดการพัฒนาองค์ความรู้ และระบบ การนำเสนอที่จะทำให้ประชาชนสามารถเข้าถึงและประยุกต์ใช้ฐานข้อมูลภูมิปัญญาไทยอย่างมีประสิทธิภาพ